رشيد الدين فضل الله همدانى
پيشگفتار 9
جامع التواريخ ( اسماعيليان ) ( فارسى )
پيشگفتار آفرين جانآفرين پاك را ! « تاريخ كبير عديم النّظير موسوم به جامع التّواريخ از رشيد الدّين فضل اللّه بن ابى الخير . . . همدانى وزير غازان و اولجايتو . . . كه به حكم غازان شروع در تأليف نمود و به فرمان اولجايتو به اتمام رسانيد ، و جميع معلومات و اطّلاعاتى كه در اين كتاب نفيس درج كرده است يا از مشاهدات و محسوسات خود اوست كه در مدّت طويل ملازمت پادشاهان مغول فراهم آورده ، يا مسموعات و منقولاتى است كه از افواه علما و حكما و منجّمين و مورّخين و اهل اديان و ملل از هرقوم و ملّت از مغول و اويغور و چينى و تبّتى و هندى و ترك و عرب و يهود و نصارى و غيرهم كه در دربار پادشاهان مغول مجتمع بودند شفاها تلقّى مىنموده ، يا آنكه از كتب خود ايشان مستقيما به توسّط علماى ايشان نقل و ترجمه كرده است و اهميّت اين كتاب فوق آن است كه به حدّ تصوّر آيد يا در حوصلهء تحرير . . . گنجد ؛ و جامع التّواريخ چنان كه لفظ آن حاكى است منحصر به تاريخ مغول فقط نيست بل جامع تواريخ عموم ملل و دول عالم است از اقدم ازمنه تا عصر مصنّف تا اندازهاى كه در آن عصر معرفتش براى مصنّف ممكن بوده است ، و آن كتابى است جليل القدر عظيم الحجم . . . » - علّامه محمّد قزوينى . مقدّمهء تاريخ جهانگشاى جوينى -